Çocuklar bir şeyin canlarını sıktığını çoğu zaman söylemez; gösterir. Uykuya dalamaz, sık sık öfkelenir, kardeşini iter, okula gitmek istemez ya da daha küçük yaşlara özgü davranışlara geri döner. Bu davranışların ardındaki duyguları sözcüklere dökmek, küçük bir çocuk için çok zordur. Oyun ise çocuğun en doğal ifade biçimidir. Oyun terapisinde çocuk, eğitimli bir terapistin eşliğinde oynarken iç dünyasını dışarı çıkarır; korkularını, öfkesini ve kafa karışıklığını oyuncakların arasında canlandırır ve onlarla baş etmenin yeni yollarını güvenli bir ortamda dener.
Hangi çocuklar için uygun?
- Sık ve yoğun öfke nöbetleri yaşayan çocuklar
- Anne babadan ayrılmakta zorlanan, kreş ya da okul kapısında uzun süre ağlayan çocuklar
- Gece korkuları, kâbuslar ve yalnız uyuyamama sorunu olanlar
- Boşanma, taşınma, kardeş doğumu ya da bir kayıp sonrasında davranışları değişen çocuklar
- Arkadaş edinmekte, oyuna katılmakta ve paylaşmakta zorlananlar
- Yaşına göre çok utangaç ya da çekingen olanlar
- Korkutucu bir deneyimin ardından aynı sahneyi tekrar tekrar oynayanlar
- Bedensel bir nedeni olmayan karın ve baş ağrıları yaşayanlar
Oyun terapisi genellikle üç ile on bir yaş arasındaki çocuklarla yapılır.
Ne zaman önce başka bir değerlendirme gerekir?
Konuşma ve dil gelişiminde belirgin gecikme, göz temasında azlık, tekrarlayan hareketler gibi gelişimsel işaretler varsa önce bir çocuk ve ergen psikiyatrisi değerlendirmesi önerilir. Dikkat eksikliği ve hiperaktivite şüphesi, yoğun saldırganlık ya da kendine zarar verme gibi durumlarda da tanı ve tedavi planı için hekim görüşü önemlidir. Oyun terapisi bu durumlarda da çocuğun destek planının bir parçası olabilir.
Dakika dakika bir oyun seansı
- İlk beş dakika: Çocuk odaya alışır; terapist onu karşılar ve seansın kurallarını kısaca hatırlatır.
- Beşinci ile kırkıncı dakika: Çocuk neyle oynayacağını seçer. Kimi zaman oyuncak bebeklerle bir aile kurar, kimi zaman kum havuzunda bir sahne yaratır, kimi zaman resim yapar ya da mıknatıslı parçalarla bir kule diker. Terapist oyunu yönetmez; çocuğun yaptıklarını ve hissettiklerini sözcüklere döker, gerektiğinde yönlendirici bir oyun önerir.
- Son beş dakika: Seansın bitişi önceden haber verilir; çocuk oyuncakları toplamaya yardım eder ve bir sonraki buluşma hatırlatılır.
Seanslar genellikle kırk beş dakika sürer ve her hafta aynı gün, aynı saatte yapılır; bu öngörülebilirlik çocuğa güven verir.
Oyuncakların dili
Oyun odasındaki her malzemenin bir amacı vardır. Oyuncak ev ve aile figürleri, çocuğun ev içindeki ilişkileri anlatmasına yardım eder. Kuklalar, doğrudan söylenemeyeni bir karakterin ağzından söyletir. Kum havuzu ve minyatürler, iç dünyayı küçük bir sahneye dönüştürür. Yapı oyuncakları, çocuğun kontrol ve başarı duygusunu deneyimlemesine olanak tanır. Boyalar ve oyun hamuru, duyguların elle şekillenmesini sağlar. Terapist bu oyunlarda tekrar eden temaları izler; örneğin hep yıkılan bir kule ya da her seferinde kaybolan bir oyuncak hayvan, çocuğun ne ile uğraştığına dair ipuçları verir.
Evde özel oyun zamanı
Ebeveyn görüşmelerinde anne babaya, evde her gün on beş dakikalık "özel oyun zamanı" önerilir. Bu zamanda telefon kapalıdır, oyunu çocuk seçer, anne ya da baba yalnızca eşlik eder ve çocuğun yaptıklarını yorumsuzca sözcüklere döker. Soru sormak, düzeltmek ya da öğretmek yerine izlemek ve katılmak önemlidir. Bu kısa ama düzenli zaman, çocuğun kendini görülmüş hissetmesini sağlar ve terapide yapılan çalışmanın etkisini artırır.
Ebeveyn görüşmeleri
Oyun terapisinin önemli bir ayağı anne babayla yapılan görüşmelerdir. İlk görüşme çocuk olmadan yapılır; çocuğun gelişimi, ailenin günlük düzeni ve sizi düşündüren konular konuşulur. Süreç boyunca dört beş seansta bir yapılan ebeveyn görüşmelerinde oyunlarda öne çıkan temalar genel hatlarıyla paylaşılır, evde uygulanabilecek yöntemler birlikte planlanır ve ailenin kendi yorgunluğu da gündeme alınır.
Seans ücretini etkileyenler
- Terapistin oyun terapisi alanında aldığı eğitim ve deneyimi
- Seansın süresi ve ebeveyn görüşmelerinin sıklığı
- Terapistin unvanı
- Oyun odası gerektirdiği için seansların yüz yüze yapılması
Güncel ücret bilgisini ilk telefon görüşmesinde, ebeveyn görüşmeleriyle birlikte açıkça paylaşıyoruz.
Ne zaman sonuç alırım?
Aileler ilk değişiklikleri genellikle birkaç hafta içinde fark etmeye başlar: daha kolay geçen sabahlar, daha az öfke nöbeti, daha rahat uykular. Kalıcı değişim ise çoğu çocukta birkaç ay sürer. Değişimi birlikte izleyebilmek için başlangıçta sizi en çok zorlayan iki üç davranışı not etmenizi, birkaç haftada bir bu listeye birlikte dönmemizi öneriyoruz. İlk haftalarda evdeki davranışlarda geçici bir artış görülebilir; zor duygulara dokunulmaya başlandığında bu sık rastlanan bir durumdur.
Sık sorulanlar
Çocuğuma ne söylemeliyim?
"Her hafta oyuncaklarla dolu bir odada, çocuklarla oynamayı seven biriyle buluşacaksın" gibi kısa ve dürüst bir açıklama yeterlidir.
Seansta odada kalabilir miyim?
Ayrılmakta zorlanan çocuklarda ilk görüşmelerde kısa süre kalabilirsiniz; çoğu çocuk birkaç hafta içinde odaya kendi girer.
Oyun terapisi ile oyun ablalığı arasında fark var mı?
Evet. Oyun terapisi, belirli hedeflere yönelik, eğitimli bir terapist tarafından yürütülen ve çocuğun duygusal zorluklarına odaklanan bir terapi yöntemidir.
Oyunlarda ne olduğunu öğrenebilir miyim?
Çocuğun güvenini korumak için ayrıntılar değil, öne çıkan temalar ve evde yapabilecekleriniz paylaşılır.
