On üç yaşındaki bir genç bir gün çocuk gibi oyun oynamak ister, ertesi gün kendisine çocuk gibi davranıldığı için öfkelenir. On altı yaşındaki biri arkadaşlarının onayını her şeyden önemli bulur, aynı anda da kim olduğunu ve ne istediğini anlamaya çalışır. Ergenlik böyle iniş çıkışlarla dolu bir dönemdir ve bu dalgalanmaların çoğu gelişimin doğal parçasıdır. Ancak bazı gençlerde kaygı, mutsuzluk, öfke ya da içe kapanma uzun sürer, okulu, arkadaşlıkları ve aile içi ilişkileri zorlamaya başlar. Ergenlerde psikolojik destek, bu dönemde gence eşlik eden, onu ne küçümseyen ne de ona ders veren güvenilir bir yetişkinle yürütülen bir süreçtir.
Hangi gençler için uygun?
- Haftalardır süren mutsuzluk, isteksizlik ve keyif kaybı yaşayanlar
- Sınav, okul ve gelecek konusunda yoğun kaygı duyanlar
- Arkadaş grubundan dışlanan, akran zorbalığı ya da siber zorbalık yaşayanlar
- Bedeniyle ve görünüşüyle ilgili yoğun hoşnutsuzluk yaşayanlar
- Ailesiyle sık ve sert çatışmalar yaşayanlar
- Telefon, oyun ya da sosyal medya kullanımını kontrol edemeyenler
- İlk ilişkiler, ayrılıklar ya da kimlik soruları üzerine düşünmek isteyenler
- Boşanma, taşınma ya da bir kayıp sonrasında zorlananlar
- Utangaçlık ve sosyal ortamlarda çekingenlik yaşayanlar
Hangi işaretlerde önce hekime başvurulur?
Gencin kendine zarar vermesi, ölümden söz etmesi, yemek yemeyi ciddi biçimde kısıtlaması, uykusunun tamamen bozulması, gerçekle bağının zayıfladığını düşündüren deneyimler yaşaması ya da madde kullanımı gibi durumlarda vakit kaybetmeden bir çocuk ve ergen psikiyatristine başvurulmalıdır. Kendine zarar verme ve ölüm düşünceleri söz konusuysa aynı gün yardım alınmalıdır. Psikolojik destek bu durumlarda da tedavi planının önemli bir parçası olarak sürdürülür.
Dakika dakika bir ergen seansı
- İlk on dakika: Isınma. Gencin haftası, okulu, dinlediği müzik ya da oynadığı oyun hakkında rahat bir sohbet. Bazen bir kâğıt oyunu ya da çizim, konuşmayı kolaylaştırır.
- Onuncu ile otuz beşinci dakika: O haftanın zor konusu ele alınır: bir arkadaşla yaşanan kırgınlık, ailede bir tartışma, yaklaşan bir sınav. Terapist gencin duygularını anlamaya çalışır, düşüncelerini sorgulamasına ve seçeneklerini görmesine yardım eder.
- Otuz beşinci ile kırk beşinci dakika: Somut bir adım üzerinde çalışılır; örneğin bir arkadaşla konuşmanın provası, bir sakinleşme tekniği ya da haftalık bir plan.
- Son beş dakika: Seansın kısa bir özeti ve bir sonraki buluşmanın hatırlatılması.
Bazı gençlerle seansın bir bölümü yürüyerek ya da çizerek geçer; yüz yüze oturup konuşmak herkes için en rahat yol değildir.
Gizlilik anlaşması
Gençlerin açılabilmesi için anlattıklarının ailelerine aktarılmayacağından emin olmaları gerekir. Bu nedenle ilk görüşmede, genç ve ailesi birlikteyken bir gizlilik anlaşması yapılır. Seanslarda konuşulanlar gençle terapist arasında kalır. Yalnızca gencin ya da başka birinin hayatı tehlikedeyse aile bilgilendirilir; bu da mümkün olduğunca önce gençle konuşularak yapılır. Ailelere ise yolun genel yönü ve evde gence nasıl eşlik edebilecekleri düzenli olarak aktarılır. Kuralların baştan konuşulması, ileride doğabilecek kırgınlıkları önler.
Ebeveynlerle çalışma
Gençle yapılan çalışmanın yanında, belirli aralıklarla anne babayla ayrı görüşmeler yapılır. Bu buluşmalarda gencin "Artık büyüdüm" ısrarı ile anne babanın "Ama daha çocuksun" kaygısı arasında orta yolu arıyor; akşam eve dönüş saatini, harçlığı, telefon kurallarını ve ders beklentilerini konuşuyoruz. Anne babalara, gençle tartışmaya dönüşmeden konuşabilmenin küçük yolları önerilir: kısa ve sakin cümleler, öğüt vermeden önce dinlemek, birlikte araba yolculukları ya da yemek hazırlamak gibi yan yana yapılan etkinliklerde sohbet açmak.
Ekran ve uyku
Gençlerin çoğunda telefon ve oyun kullanımı, uyku düzenini ve ruh hâlini doğrudan etkiler. Gece geç saatlere uzanan ekran, sabah kalkmayı zorlaştırır, gün içindeki yorgunluk da kaygıyı ve sinirliliği artırır. Yasak koymak çoğu zaman tartışmayı büyütür. Bunun yerine gençle birlikte konan kurallar daha uzun ömürlü olur: telefonun geceleri odanın dışında şarj edilmesi, yemek saatlerinin ekransız geçmesi, hafta içi belirli bir saatten sonra oyunun kapanması gibi.
Seans ücretini etkileyenler
- Terapistin ergenlerle çalışma konusundaki eğitimi ve deneyimi
- Gençle yapılan seansların yanında ebeveyn görüşmelerinin sıklığı
- Terapistin unvanı
- Görüşmenin yüz yüze ya da çevrim içi yapılması
Güncel ücret bilgisini ilk telefon görüşmesinde, ebeveyn görüşmeleriyle birlikte açıkça paylaşıyoruz.
Ne zaman sonuç alırım?
Pek çok genç ilk birkaç seansta terapisti tartar; güven kurulduktan sonra çalışma hızlanır. Belirgin değişim çoğu zaman birkaç ay içinde görülür: daha az çatışma, daha düzenli bir uyku, okula ve arkadaşlara yeniden dönüş. Değişim her zaman düz bir çizgide ilerlemez; zor bir haftanın ardından gelen seans, genellikle en verimli seanslardan biri olur.
Sık sorulanlar
Gencim terapiye gitmek istemiyor, ne yapmalıyım?
Onu ikna etmeye çalışmak yerine, yalnızca bir kez gelip terapistle tanışmasını ve sonra kararı kendisinin vermesini önerin. Seçim hakkının kendisinde olduğunu bilmek, çoğu gencin direncini yumuşatır.
Seanslarda ne konuşulduğunu öğrenebilir miyim?
Genel ilerleme ve evde yapabilecekleriniz paylaşılır; gencin güvenliği dışındaki ayrıntılar aktarılmaz.
Çevrim içi görüşme gençler için uygun mu?
Uygundur; hatta bazı gençler kendi odalarından bağlandıklarında daha kolay açılır. Önemli olan, konuşma sırasında kapının kapalı ve kulaklığın takılı olmasıdır.
