Bir ailede kimse kendi başına yaşamaz. Babanın iş yerindeki stresi akşam yemeğine taşınır, annenin yorgunluğu çocuklara karşı sabrını azaltır, ortanca çocuğun okuldaki sorunları kardeşler arasındaki kavgaları artırır, büyükannenin hastalığı herkesin düzenini değiştirir. Bu yüzden ailede biri zorlandığında, aslında bütün aile bir şekilde etkilenir. Aile terapisi, sorunu "sorunlu" görülen tek bir kişide aramak yerine, aile üyeleri arasındaki ilişkilere ve tekrar eden etkileşim örüntülerine odaklanır. Amaç suçlu bulmak değil, herkesin kendini duyulmuş ve değerli hissettiği yeni bir denge kurmaktır.
Hangi aileler için uygun?
- Evde tartışmaların sıklaştığı, konuşmaların hep kavgayla bittiği aileler
- Bir çocuğun davranış ya da okul sorunlarının bütün aileyi etkilediği durumlar
- Anne babanın çocuk yetiştirme konusunda sürekli ters düştüğü aileler
- Boşanma, ayrılık ya da yeniden evlilik sürecindeki aileler
- Üvey ebeveyn ve üvey kardeşlerin bir arada yaşamayı öğrendiği aileler
- Ağır bir hastalık, kayıp ya da büyük bir değişimle sarsılan aileler
- Ergen çocukla iletişimin koptuğu aileler
- Büyükanne ve büyükbabalarla sınırların karıştığı aileler
Hangi durumlarda önce başka destek gerekir?
Ailede fiziksel şiddet ya da bir üyenin güvenliğini tehdit eden bir durum varsa, ortak seanslardan önce güvenlik önceliklendirilir ve gerekli yönlendirmeler yapılır. Bir aile üyesinin ağır ruhsal hastalığı ya da bağımlılığı varsa, aile terapisi bireysel tedaviyle birlikte yürütülür.
Dakika dakika bir aile seansı
- İlk on dakika: Her aile üyesine haftanın nasıl geçtiği sorulur; küçük çocuklar bunu bir çizim ya da bir yüz ifadesiyle anlatabilir.
- Onuncu ile yirminci dakika: O günün konusu belirlenir; çoğu zaman haftanın en zor anı ya da ailenin birlikte çözmek istediği bir mesele seçilir.
- Yirminci ile ellinci dakika: Seansın ana bölümü. Terapist her üyenin bakış açısının duyulmasını sağlar, tekrar eden döngüyü görünür kılar ve ailenin yeni bir konuşma ya da davranış biçimini odada denemesine yardım eder.
- Son on dakika: Seansın özeti çıkarılır ve hafta içinde denenecek küçük bir aile görevi belirlenir: bir aile toplantısı, birlikte yapılacak bir etkinlik ya da yeni bir ev kuralı.
Aile seansları, herkesin söz alabilmesi için bireysel seanslardan daha uzun planlanabilir.
Aile haritası çalışması
Aile terapisinde sık kullanılan araçlardan biri aile haritasıdır. Büyük bir kâğıda, en az üç kuşağı içeren basit bir şema çizilir: Daireler ve kareler kişileri, çizgiler ilişkileri gösterir. Bu çalışma sırasında ailede tekrar eden örüntüler ortaya çıkar: belki de büyükbabanın öfke patlamaları babada, babanınkiler de oğlunda yeniden görülmektedir; belki de aileden ayrılan her kuşak benzer bir kopuş yaşamıştır. Örüntüyü görmek, onu değiştirmenin ilk adımıdır. Çocuklar da bu çalışmaya renkli kalemlerle katılabilir.
Kuşaklar arası ilişkiler
Pek çok ailede büyükanne ve büyükbabalar çocukların bakımında önemli rol oynar. Bu, çocuklar için büyük bir şanstır; ama kuralların ve rollerin karışmasına da yol açabilir. Anne babanın koyduğu sınırların büyükler tarafından esnetilmesi, çocuk yetiştirme konusunda farklı görüşler ya da yetişkin çocukların kendi ailelerini kurarken anne babalarıyla sınır koymakta zorlanması sık karşılaşılan konulardır. Terapide bu ilişkiler saygıyla ele alınır ve herkesin rolü netleştirilir. Gerektiğinde aile büyükleri de bazı seanslara davet edilir.
Kardeş ilişkileri
Aynı evde büyüyen iki çocuk, aynı anne babaya bambaşka gözlerle bakabilir. Büyük olan "Hep ben anlayışlı olmak zorundayım" diye içerlerken, küçük olan "Abimin her şeyi daha güzel" diye kıskanabilir. Bu duygular zaman zaman kapı çarpmalarına, itişmelere, şikâyet yarışlarına dönüşür. Seanslarda her çocuğa kendi hikâyesini anlatma fırsatı verir, anne babayla birlikte "Kim haklı?" sorusunu bir kenara bırakıp "Bu ikisi kendi aralarında anlaşmayı nasıl öğrenir?" sorusuna odaklanırız. Her çocuğa haftada birkaç kez yalnız ona ayrılmış kısa bir zaman dilimi, çoğu zaman en etkili adımdır.
Aile toplantıları
Terapide sık önerilen araçlardan biri haftalık aile toplantılarıdır. Kısa, düzenli ve herkesin söz hakkı olan bu toplantılarda haftanın planı yapılır, sorunlar konuşulur ve küçük kararlar birlikte alınır. Çocukların da fikirlerinin sorulması, onların kendilerini ailenin değerli bir parçası olarak hissetmesini sağlar.
Seans ücretini etkileyenler
- Seansın süresi ve katılan aile üyesi sayısı
- Terapistin aile terapisi alanında aldığı eğitim ve deneyimi
- Terapistin unvanı
- Görüşmenin yüz yüze ya da çevrim içi yapılması
Güncel ücret bilgisini ilk telefon görüşmesinde açıkça paylaşıyoruz.
Ne zaman sonuç alırım?
Aileler çoğu zaman ilk birkaç seansın ardından evdeki havanın biraz yumuşadığını fark eder; herkesin dinlendiği bir ortamın kendisi bile bir değişim yaratır. Kalıcı değişim ise genellikle birkaç ay sürer. Sorunların ne kadar süredir devam ettiği, aile üyelerinin katılımı ve seanslar arasında denenen görevler süreyi doğrudan etkiler.
Sık sorulanlar
Bütün aile üyelerinin gelmesi şart mı?
Hayır. Gelebilen üyelerle başlamak bile ailedeki dengeyi değiştirebilir; zamanla diğerlerinin katılımı kolaylaşır.
Küçük çocuklar seanslara katılabilir mi?
Evet. Küçük çocuklar çizim, oyun ve basit etkinliklerle sürece katılır; yetişkinlere ait konular ayrı görüşmelerde ele alınır.
Boşanmış ebeveynler birlikte aile terapisine gelebilir mi?
Evet. Ortak ebeveynlik için birlikte ya da ayrı ayrı görüşmeler planlanabilir; amaç çocuğun iki evde de kendini güvende hissetmesidir.
